گلوکوفاژ نام تجاری متفورمین است؛ دارویی که بیشتر برای دیابت نوع ۲ و در برخی شرایط دیگر تجویز میشود. این دارو «قرص لاغری عمومی» نیست. ممکن است در بعضی افراد با بهبود مقاومت به انسولین یا کاهش اشتها به کاهش محدود وزن کمک کند، اما پاسخ افراد یکسان نیست.
متفورمین چگونه عمل میکند؟
متفورمین تولید گلوکز در کبد را کاهش میدهد و حساسیت بدن به انسولین را بهتر میکند. دوز ۵۰۰ میلیگرم فقط یکی از شکلهای دارو است و مقدار و زمان مصرف باید با وضعیت کلیه، قند خون، داروهای دیگر و تحمل گوارشی هماهنگ شود. شکستن، دو برابر کردن یا شروع دارو بدون نسخه منطقی نیست.
اگر هدف اصلی کاهش وزن است، پزشک ابتدا BMI، دور کمر، فشار خون، قند، خواب، داروهای افزایشدهنده وزن و الگوی غذا خوردن را بررسی میکند. سپس میان سبک زندگی، داروهای تأییدشده چاقی و روشهای دیگر تصمیم میگیرد.
عوارض شایع و مهم
تهوع، اسهال، نفخ و ناراحتی شکم در شروع درمان شایعترند و گاهی با تنظیم تدریجی دوز کمتر میشوند. مصرف طولانی میتواند با کاهش ویتامین B12 همراه باشد. عارضه نادر اما جدی اسیدوز لاکتیک است که خطر آن در نارسایی شدید کلیه یا شرایط خاص بیشتر میشود.
کمآبی شدید، استفراغ مداوم، تنگی نفس، ضعف غیرعادی یا کاهش سطح هوشیاری نیازمند بررسی سریع است. درباره قطع موقت دارو پیش از برخی تصویربرداریها یا جراحی باید از پزشک سؤال شود.
بررسیهای پزشکی در افراد مبتلا به چاقی
این ویدئو درباره بررسی وضعیت سلامت افراد مبتلا به چاقی و توجه به موضوعاتی فراتر از عدد وزن است.
آیا گلوکوفاژ برای لاغری شکم مناسب است؟
هیچ دارویی چربی شکم را جداگانه هدف نمیگیرد. اگر متفورمین باعث کاهش وزن شود، تغییر در کل بدن رخ میدهد و مقدار آن قابل تضمین نیست. مصرف خودسرانه به امید لاغری سریع میتواند تشخیص علت واقعی افزایش وزن را به تأخیر بیندازد.
برای شناخت شدت چاقی ابتدا BMI را محاسبه کنید. اگر دیابت نوع ۲ و چاقی همزمان دارید، صفحه ارزیابی درمان چاقی درباره عوامل مؤثر بر انتخاب روش توضیح میدهد.
متفورمین پیش و پس از جراحی چاقی
مصرف داروهای دیابت اطراف زمان جراحی باید توسط تیم درمان تنظیم شود، چون دریافت غذا، قند خون و عملکرد کلیه تغییر میکند. پس از جراحی نیز دارو را بر اساس عدد قند و دستور پزشک ادامه یا کاهش میدهند. بهبود سریع قند پس از بعضی اعمال دلیل مناسبی برای قطع خودسرانه نیست.
پرسشهای متداول درباره قرص گلوکوفاژ ۵۰۰ برای لاغری؛ کاربرد متفورمین و محدودیتها
آیا متفورمین بدون دیابت برای لاغری تجویز میشود؟
در برخی شرایط خاص ممکن است پزشک تجویز کند، اما داروی لاغری عمومی نیست و مصرف خودسرانه توصیه نمیشود.
گلوکوفاژ چربی شکم را آب میکند؟
خیر؛ کاهش موضعی چربی با متفورمین قابل انتظار یا تضمین نیست.
متفورمین را قبل از عمل ادامه بدهم؟
برنامه دارو پیش از عمل باید توسط جراح، متخصص بیهوشی یا پزشک درمانکننده تعیین شود.

دکتر مهدی سلیمی
متخصص جراحی عمومی، فلوشیپ جراحی درونبین (لاپاراسکوپی)، شماره نظام پزشکی ۱۰۰۶۷۴. گواهی عضویت IFSO سال ۲۰۲۶ و مقاله منتشرشده با مشارکت ایشان درباره بایپس معده در دسترس است.
